Ogólne zasady wykorzystania sztucznej inteligencji (AI) w „Kwartalniku Historycznym”

Traktujemy tekst naukowy jako świadectwo indywidualnej pracy intelektualnej autora/autorów, opartej na samodzielnej analizie źródeł, krytycznej refleksji oraz odpowiedzialności za formułowane tezy i interpretacje. Niniejszy dokument określa zasady korzystania z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji (AI) w sposób, który nie narusza standardów rzetelności naukowej, etyki badań ani autonomii procesu twórczego. Zasady obowiązują autorów, recenzentów i redaktorów „Kwartalnika Historycznego”.

§1. Definicje i zasady ogólne

1. Przez wykorzystanie sztucznej inteligencji (AI) rozumie się użycie systemów generatywnych zdolnych do tworzenia, przekształcania lub porządkowania treści tekstowych, graficznych lub danych, w szczególności dużych modeli językowych.
2. Narzędzia AI mogą stanowić wsparcie o charakterze technicznym, jednak nie mogą zastępować krytycznego myślenia, procesu badawczego ani twórczej pracy autora.
3. Korzystanie z systemów AI musi być zgodne z obowiązującym prawem, w szczególności z przepisami dotyczącymi ochrony własności intelektualnej, danych osobowych i prawa do prywatności, a także z zasadami etyki i dobrych praktyk badań naukowych.

§2. Zakres dopuszczalnego i niedopuszczalnego wykorzystania AI

1. Za niedopuszczalne uznaje się w szczególności wykorzystanie AI do:

a) generowania całości lub części tekstu naukowego,

b) tworzenia fragmentów narracyjnych, analitycznych, interpretacyjnych lub syntetycznych,

c) opracowywania stanu badań, streszczeń literatury i rekonstrukcji historiograficznych,

d) formułowania tez, hipotez, argumentacji i wniosków,

e) tworzenia abstraktów, tytułów i słów kluczowych bez samodzielnego opracowania ich przez autora,

f) cytowania tłumaczeń generowanych przez AI bez samodzielnej kontroli dokonanej przez autora.

2. Dopuszczalne jest wyłącznie pomocnicze użycie AI o charakterze technicznym, w szczególności do:

a) korekty ortograficznej i gramatycznej,

b) poprawy czytelności stylu bez ingerencji w strukturę wywodu,

c) technicznego formatowania tekstu,

d) porządkowania bibliografii.

3. Wykorzystanie AI nie może prowadzić do zastąpienia pracy intelektualnej autora ani do delegowania na systemy automatyczne procesu interpretacji przeszłości.

§3. Zasady dotyczące autorów

1. Autorzy są zobowiązani do ujawnienia faktu korzystania z narzędzi AI. Materiały tekstowe lub graficzne wygenerowane przez AI muszą być wyraźnie oznaczone, wraz z podaniem nazwy narzędzia i daty wygenerowania.
2. Autor składa wraz z tekstem oświadczenie o zakresie wykorzystania AI, potwierdzające, że narzędzia te nie były używane do generowania merytorycznej treści naukowej.
3. Nieoznaczone materiały wygenerowane przez AI traktowane są jak plagiat, ze wszystkimi konsekwencjami przewidzianymi w polityce redakcyjnej.
4. Autorzy ponoszą pełną odpowiedzialność za poprawność faktograficzną, kompletność, rzetelność i bezstronność tekstu, w tym za poprawność cytowań i odwołań do literatury.
5. Narzędzia AI nie mogą być wskazywane jako autorzy ani współautorzy. Technologia AI nie posiada statusu podmiotu odpowiedzialnego naukowo.
6. Teksty, które pomimo formalnego ujawnienia użycia AI noszą znamiona niedopuszczalnego zastępowania pracy intelektualnej autora, mogą zostać odrzucone bez kierowania do recenzji.

§4. Procedura wątpliwości i kontroli

1. W przypadku powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do samodzielności napisania tekstu redakcja ma prawo:

a) zażądać od autora wyjaśnień dotyczących procesu powstawania tekstu,

b) poprosić o przedstawienie roboczych wersji tekstu,

c) skierować tekst do dodatkowej oceny.

2. Odmowa współpracy ze strony autora może stanowić podstawę do odrzucenia tekstu.

3. Stwierdzenie nieujawnionego lub niedopuszczalnego użycia AI może skutkować:

a) odrzuceniem tekstu,

b) retrakcją publikacji,

c) poinformowaniem instytucji afiliującej autora.

§5. Zasady dotyczące recenzentów

1. Recenzenci nie stosują narzędzi AI w procesie oceny tekstów, ponieważ ponoszą osobistą odpowiedzialność za treść recenzji.
2. Recenzenci nie mogą wprowadzać recenzowanych tekstów ani treści recenzji do systemów generatywnej AI.
3. W przypadku podejrzenia nieoznaczonego lub niedopuszczalnego użycia AI recenzenci powiadamiają redakcję i nie podejmują samodzielnych prób weryfikacji z użyciem narzędzi automatycznych.

§6. Zasady dotyczące redaktorów

1. Redaktorzy nie wprowadzają zgłoszonych tekstów ani ich fragmentów do systemów generatywnej AI, z wyjątkiem sytuacji związanych z postępowaniem wyjaśniającym, o którym mowa w § 4.
2. Redakcja podejmuje działania w celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących użycia AI, z poszanowaniem praw autora i zasad poufności.